T.C. D�zce Valili�i Web Sitesi

Etno�rafya salonunda yak�n ge�mi�imize ait, 19-20.yy'a ait Osmanl� k�lt�r� k�yafet, ev e�yas� ve silahlardan olu�an eserler sergilenmektedir.

Ta� eserler salonunda Prusias kentine ait olan ve Konuralp'te ele ge�mi� mermerlerden yap�lm�� e�itli heykel ve mimari par�alar bulunmaktad�r.

Sikke b�l�m�nde Grek �ehirleri, Roma �mparatorlar� ve Osmanl� Padi�ahlar�na ait alt�n, g�m�� ve bronz sikkeler kronolojik olarak sergilenmektedir.

ANT�K �EH�RLER

KONURALP

�lk �a�larda "Dusae Pros Olypum" diye an�lan en �nemli arkeolojik buluntular Konuralp (�sk�b�) Buca��nda ortaya ��kar�lm��t�r. �sk�b� ve �evresinde Antik D�nemden kalma �ok say�da yap�t bulunmu�tur. Bunlar aras�nda bronzdan ve pi�mi� topraktan kandiller, sikkeler, y�z�k ta�lar�, heykelcikler, �nl� Milo Ven�s'�n�n benzeri bir heykelcik say�labilir. Bu buluntular�n en ilgin�lerinden biri Tepecik y�resindeki mezarl�kta bulunan I. yy'dan kalma b�y�k bir mermer lahittir. Uzun y�zleri �elenk, �k�z ba�lar� ve �e�itli hayvan kabartmalar� ile bezenmi�tir. Buluntular�n en �nemlisi kentin koruyucu tanr��as� Tyche'nin II. yy.'dan kalma 2,60 m boyundaki dev heykelidir. Bunlar�n yan� s�ra, III. yy'dan kalma mermer bir �ocuk ba��, Sophocles bi�imi giyimli bir erkek heykeli say�labilir. Bu yap�tlar�n bir b�l�m� �stanbul Arkeoloji M�zesi'nde, bir b�l�m� de �sk�b� M�zesi'nde sergilenmektedir.

Prusias Ad Hypium: Roma D�neminin �nl� yerle�me yerlerinden biri olan bu antik kentin ad� "Kieros"du. Kentin �zellikle II. yy'da geli�ti�i ve surlar�n�n d��na yay�ld�� surlardan ve kal�nt�lardan anla��lmaktad�r.

Tiyatro: Purisias ad Hypium'un g�n�m�ze uzanan en �nemli yap�t�d�r. Tiyatro bir tepenin yamac�na kurulmu�tur. �zelli�i yar�m daire plan�n�n iki ucu kesik olu�udur. Sahne y�k�lm�� olmakla birlikte basamaklar ve kap�s� g�n�m�ze ula�m��t�r. Y�renin ak kalkerli ta��ndan yap�lm��t�r. Oturma yerleri aslan pen�eleri ile s�sl�d�r. Sahne dikd�rtgen bi�imindedir. Kemerli ge�itlerden yanl�zca biri, ayr�ca �� b�y�k mermerli kap�dan bir tanesi sa�lam durumdad�r. �n cephede korni� alt�ndaki Yunanca yaz�t�n ancak bir par�as� korunabilmi�tir. Yap�m tekni�inden ve kemerlerin bi�iminden I. yy'da yap�ld�� san�lmaktad�r.

K�pr�: Kentin Bat�s�nda, Efteni G�l�'ne d�k�len k��k bir �ay �st�ndedir. �� kemerli k�pr�n�n g�neyi sa�lamcad�r. Ak, b�y�k mermer bloklarla, har� kullan�lmadan yap�lm��t�r. 10 metre boyundaki k�pr� tiyatro ile ayn� d�neme aittir.

Mozaikler: Konuralp'in g�neyindeki tarlalarda Roma D�neminden kalma iki �nemli mozaik d��eme bulunmu�tur. Bunlardan birinde Yunan mitoloji kahraman� Akilleus ve annesi Thetis'le (deniz tanr�cas�) ilgili bir sahne, di�erinde ise Yunan mitolojisinin destans� ozan� Orpheus ve mevsimler temsil edilmektedir. Bana� k�y�nde buna benzer mozaik d��emelere rastlanm��t�r. Burada kare bi�imli bir alan, birbirine ge�meli yuvarlaklarla b�l�nm��, her yuvarla��n i�ine ku� resmi i�lenmi�tir. Bir ba�ka d��emede ise yuvarlak bir alan�n ortas�na madalyon i�inde meyve dollu dallar ve ku�larla bezenmi� bir sepet �izilmi�tir.

Surlar: Roma D�neminde yap�lan kale g�n�m�ze ula�mam��t�r. �mparator Gallienus'un III. yy'da bast�rd�� sikkelerde Prusias ad Hypium'un iki kuleli kent kap�s� g�sterilmi�tir. Bizans d�nemi surlar�n�n 200 metrelik b�l�m� g�n�m�zde de ayaktad�r. Bu surlar antik k�pr�den hamam Soka��na dek izlenebilir. G�neyinde �st�nde bir at kabartmas� bulunan "Atl� Kap�" vard�r. Bu duvarlar g�neydo�uya do�ru uzanarak, kale bi�iminde bir kule ile son bulur. Kale duvarlar�nda daha �nceki d�nemin kal�nt�lar� kullan�lm��t�r.

Tyche Heykeli: 1931 y�l�nda Konuralp'te bulunan eser, �stanbul Arkeoloji M�zelerinde sergilenmektedir. Bereket Tanr��as� Tyche'yi tasvir eden 2.60 metre boyundaki heykel M.S. 2. yy'a ait muhte�em bir Roma eseridir. Ayakta tasvir edilmi� olan Tyche, sol elinde �e�itli meyveler bulunan bir bereket boynuzu ve elinde �z�m salk�m� olan bir �ocuk tutmaktad�r.

Antoninus Pius B�st�: 1991 y�l�nda Konuralp Beldesinin g�neyindeki bir tarlada bulunmu�tur. Roma �mparatoru Antoninus Pius'un (M.S. 13-161) mermer bir b�st�d�r. Konuralp M�zesi Ta� Eserler Salonunda sergilenmektedir.

Lahit: Konuralp Beldesinin bat�s�ndaki Tepecik Nekropol�nde 1937 y�l�nda bulunm�tur. Eser Konuralp M�zesi bah�esinde sergilenmektedir. Mermerden yap�lan bu eser 1.20 metre y�kseklik, 1.22 m. geni�lik ve 2.47 m. uzunlu�a sahiptir. Lahit'in t�m y�zeylerinde kabartma bo�a ba�lar�yla birbirine ba�lanan girlandlar i�inde rozet ve insan ba�lar� i�lenmi�tir. �n y�zde, i�inde kitabesi olmayan bir tabula ansata ile altta aslan, kartal, yaban domuzu ve bal�k��l ku�u tasvirleri bulunmaktad�r. Lahit M.�. 1. y�zy�lla tarihlendirilmektedir.

Mezar Stelleri ve Heykel Kaideleri: Genellikle dikd�rtgen prizma �eklinde alt� ve �st� profilli olan bu eserler; �zerinde yer alan kitabeleri ile antik Konuralp hakk�nda �nemli bilgiler vermektedir.
�sk�b� Surlar�: Kentin y�ksek kesiminde Arkapol'� �evreleyen, Osmanl� d�neminden kalma duvar kal�nt�lar� vard�r.

Konuralp Camisi: Bu cami bir Bizans Kilisesinin yerine yap�lm��t�r. Kilisenin mermer taban d��emeleri m�zeye kald�r�lm��t�r. 1323'te camiye d�n��t�r�len yap� XIX. yy'da Dilaver A�a taraf�ndan onar�ld��ndan ilk bi�imini t�m�yle yitirmi�tir. Konuralp'in t�rbesi caminin yan�ndad�r. Yeni bir yap� olup i�inde �� mezar vard�r.

Konuralp Hamam�: Kentin en eski T�rk yap�s�d�r. Yaz�t� yoktur, yap�m tarihi ile ilgili bilgiler kesin de�ildir. Hamam tonozla �rt�l� alt� k��k b�lmeden olu�maktad�r. G�ney duvar� b�y�k mermer antik bloklardan yap�lm��t�r.

Konuralp Su Yollar�: Akropol Tepesi ile arkas�ndaki surlar aras�nda, onbir destek aya�� bulunmaktad�r. Bunlar �zerinde ah�ap bir su kanal� bulundu�u san�lmaktad�r. Moloz ta�tan yap�lm�� ayaklar Osmanl� D�neminden kalmad�r.

AK�AKOCA

Ak�akoca tarihinin ba�lang�c� belli de�ildir. Hakk�nda ilk yaz�l� vesikalar 1112 y�llar�na aittir. Toprak ve mezarlardan ��kar�lan paralar, s�s e�yalar�, heykeller ile kilise, kale ve bina art�klar� mazisini ayd�nlatmakta ve g�n�m�ze dek uzanan bilgilerde rivayetlere dayanmaktad�r.

Bolu ili ile Ak�akoca topraklar�; Kocaeli yar�madas�ndan Bolu'ya kadar uzanan Bitinya-Bitonya denilen m�nt�kada idi.

M.�. 1200 tarihlerinde b�lgeye ilk �nce gelenler Track ve Frik' lerdir. Tarih�i Pilne ve co�rafyac� Strabon b�lgenin ilk sakinlerinin Track kollar�ndan Bebrycs' ler olduklar�n� yazar.

M.�. 650 tarihinde Yunanistan' �n Beotya Tangar, Megaris b�lgelerinden g�� ederek Bitinya ve Karadeniz k�y�lar�na yerle�en Coucon-Kokones kabilesinin �imdiki Ak�akoca merkezine yerle�erek Dia �ehrini kurduklar� Yunan ve Grekc tarih�ileri yazmaktad�rlar.

B�lge s�rayla M.�. 1900-1400' de Hitit, Frikya, M.�. 670-547 Lidya krall�klar� ile, M.�. 500' de Pers �mparatorlu�u, M.�. 280' de Pontus Krall��, M.�. 395-1453' de Bizans Krall��, 1204' de Latin �mparatorlu�u, 1071-1308 Sel�uklu Devleti, 1323-1923 Osmanl� Devleti s�n�rlar� i�inde kalm��t�r.

Coulonlar k�y�lar�n�n beyaz kayalarla kapl� olu�u sebebiyle kurduklar� �ehrin ad�n�, parlak anlam�na gelen Dia koymu�lard�r. Bizans himayesinde Poly (�ehir) eklenerek Diapolis olmu�tur.

Osmanl� hakimiyetine ge�ince de kelimenin tam anlam� olan Ak�a�ar denilmi�tir. As�rlar s�ren bu isim 1934 y�l�nda Ak�akoca olmu�tur.

Sel�uklular zaman�nda 1085 y�llar�nda Artuk Bey kuvvetlerinden ��ok'lu obalardan baz�lar� Ko�ar Bey taraf�ndan Diapolis da�lar�na yerle�tirilmi�lerdir.

Bizanslar taraf�ndan Dobuca' dan Gaguz ve Ge�en T�rkleri sahildeki Rum k�yleri korumak �zere 1167-1185 y�llar� aras�nda k�y�lara yerle�mi�lerdir.

Mo�ollar' dan ka�arak Bolu'nun Cortlan da�lar�na s��nan O�uz boylar�ndan Bozok' lara ait obalar Hypium ant Prusias arazilerine yerle�mi�ler. (1243-1317 tarihleri aras�nda) 1788 Tatarlar, 1864 �erkezler, 1877 Abzaha-Laz, G�rc�, 1916 y�l�nda S�rmene Muhacirleri daha sonralar� Do�u Karadeniz' den normal g��ler olmu�tur.

Ceneviz Kalesi: Ak�akoca'n�n 3 km Bat�s�nda koya egemen bir burunda y�kselen k��k bir kaledir. Y�re halk�n�n "Ceneviz Kalesi"diye adland�rd�� bu k��k savunma yeri, moloz, ta� ve kiremit k�r�klar� ile yap�lm��t�r. Kalenin kara y�n�nde y�ksek bir kulesi vard�r. Avluda kare bi�iminde bir sarn�c� bulunmaktad�r. Bu kalenin XIV. Ve XV. yy'larda Karadeniz k�y�lar�nda iskeleleri bulunan Cenevizlilerce yap�l�p yap�lmad�� kesinlikle bilinemiyor. Kaleyi Sel�uklular�n yapt�rd��, sonradan Osmanl�larca onar�ld�� san�lmaktad�r.

Ak�akoca Bey'in T�rbesi: Baba K�y�nde, Karadeniz'e egemen bir tepe �st�ndedir. Y�reye �zg� mimari tekni�e uygun olarak, yontularak birbirine kenetlenen a�a� k�t�klerinden yap�lm��t�r. Sonradan y�k�lan mezarl��n �evresi parmakl�klarla �evrilmi�tir.

FOLKLOR

Ya�am Bi�imi:

D�zce, y�z�l��m� ve n�fusu bak�m�ndan k��k bir il olmas�na kar��n, de�i�ik ya�am bi�imlerini bar�nd�r�r. �lin do�u ve g�neyindeki il�eler k�lt�rel a��dan birbirine benzer. Ak�akoca D�zce'ye g�re olduk�a b�y�k k�lt�rel ayr�l�klar g�stermektedir.

Ak�akoca n�fusunun yar�dan �o�unu Do�u Karadeniz g��menleri olu�turmaktad�r. 1877'de ba�layan g��, yak�n zamanlara kadar s�rm��t�r. Bunlar gelenek, g�renek, dil ve t�relerini yerle�tikleri yerlerde de korumu� ve s�rd�rm��lerdir. �rne�in di�er il�elerde pek az rastlanan "kan davas�" Ak�akoca y�resinde olduk�a yayg�nd�r. G��menler yerle�tikleri �evreyi de kendi al��kanl�klar�na g�re bi�imlendirmi�lerdi. Hem�ink�y, Vakf�kebir, Ordulu Da��, Hem�inli Yeri gibi yer adlar� Do�u Karadeniz k�lt�r�n�n Ak�akoca y�resindeki en belirgin izleridir.

G��menlerin y�reye getirdikleri en k�kl� de�i�iklik ise ekonomik alanda g�zlenmektedir. Ge�mi�te temel ekonomik etkinlik olan tah�l �retimi, g��menlerin gelmesiyle birlikte yerini �nce m�s�r, daha sonra f�nd�k �retimine b�rakm��t�r. 1935'ten sonra giderek geli�en f�nd�k �retimi, zamanla y�renin ya�am bi�imini belirleyen tek �ge durumuna gelmi�tir. Tah�l, keten, kenevir ekim alanlar�n�n f�nd�k bah�elerine d�n��mesi, y�renin beslenme bak�m�ndan kendine yeterli�ini ortadan kald�rd�� gibi, dokumac�l��n da unutulmas�na neden olmu�tur. Sonu�ta baz� k�yler ekmeklerini bile kasabadaki f�r�nlardan almaya ba�lam��lard�r. Bunun yan�nda f�nd�ktan elde edilen gelirin di�er �r�nlerden elde edilenden fazla olmas� ve f�nd�k �retiminin �etin bir �al��may� gerektirmemesi, y�re halk�na olduk�a y�ksek bir ya�am d�zeyi sa�lam��t�r.

Bu zenginlik k�ylerin il�e ve il merkeziyle olan ili�kilerini yo�unla�t�rm��, kent ya�am�na olan ilgiyi artt�rm��t�r. Ayr�ca; Ak�akoca'da turizm �evre k�ylerinin halk�n� pansiyonculu�a y�neltmi�tir. Yabanc�larla bu ba�lamda kurulan toplumsal ya�amda �nemli de�i�ikliklere neden olmu�, bir�ok al��kanl�k ve davran�� bi�iminin yerini yenileri alm��t�r.

Son y�llardaki h�zl� geli�me ve h�zl� n�fus art��, D�zce'nin �nemini daha da artt�rm��t�r. Temel ekonomik etkinli�in end�stri bitkileri tar�m�na y�nelmesi, k�ylerin d�� pazarla ve D�zce ile olan ili�kilerini s�k�la�t�rm��t�r. Buna ba�l� olarak, geleneksel tar�m toplumu yap�s� g�zle g�r�l�r bir ��z�lme s�recine girmi�tir. D�zce'nin ba�ka bir �zelli�i de n�fusun bir b�l�m�n�n �erkez, Abaza ve G�rc�lerden olu�mas�d�r. Bu topluluklar, gelenekleri ve t�releri bak�m�ndan ba��ms�z birer b�t�n olu�turmaktad�r. S�k� aile ba�lar�, topluluk i�i evlenmeleriyle geleneksel yap�lar�n� korumu�lard�r.

�NANMALAR

Do�umla �lgili �nanmalar

-Hamile kad�n sa��n� kestirirse bebe�in �mr� az olur.
-Hamile kad�n kocas�n�n ayakkab�s�ndan su i�erse do�um kolay olur.
-Hamile kad�n kirpiye dokunursa ve ellerini y�z�ne s�rerse �ocu�un y�z� de kirpiye benzer.
-Hamile kad�n misafirli�e gitti�inde ev sahibi odadaki koltuklardan birinin alt�na b��ak di�erine makas koyar. �ayet makas olan koltu�a oturursa k�z, b��ak olana oturursa erkek olur.
-Hamile kad�n ayva yerse �ocu�un yanaklar� gamzeli olur.
-Hamileli�in son ay�nda g��sten akan s�t su dolu bir barda�a konur. S�t ��kerse bebek o�lan, y�zeyde kal�rsa k�z olur.
-Hamile kad�n bebe�in ilk kunda��n� bi�erken odaya kad�n girerse bebek k�z, erkek girerse erkek olur.
-Hamile kad�n bebe�in sa�da yatt��n� hissederse o�lan, solda yatt��n� hissederse k�z olur.
-Hamile kad�n r�yada ayva yedi�ini g�r�rse o�lu olur
-Hamile kad�n a�ererken �an� ek�i isterse bebek erkek tatl� isterse k�z olur.
-Kad�n hamileli�inde s�rekli bir tarafa yatarsa bebe�in boynu yamuk olur.
-Hamile kad�n bebe�in her �eyini tam yaparsa bebek ya�amaz
-Hamile kad�n�n midesi �ok bulan�rsa ona k�pek yala��ndan bir �ey yedirilir.
-Hamile kad�n eline k�na yakarsa bebek gelincik hastal��na yakalan�r.
-Hamile kad�n habersiz ba�kas�n�n mal�na el s�rmez, s�rerse do�acak bebek h�rs�z olur.
-Hamile kad�n �l�ye bakmaz, bakarsa bebe�in y�z� sar� olur
-Hamile kad�n deveye bakmaz, bakarsa bebek �ok uzun boylu olur.
-Hamile kad�n bal�k eti yemez, yerse bebe�i kemiksiz olur.

�l�mle �lgili �nanmalar

-Cenaze ��kan evde ayakkab� d�zeltilmez, d�zeltilirse o evden biri daha �l�r
-Tabut g�t�r�l�rken sa�a sola sallan�rsa arkas�ndan birinin daha �lece�ine dalalet edilir
-Cenaze ��kan eve ba� sa�l��na gidildi�inde ev sahibi 'ho� geldin' demez

G�nlerle �lgili �nanmalar

-Sal� g�n� herhangi bir i�e giri�ilmez, ��nk� Sal� g�n� ba�lanan i� bitmez
-Cuma g�n� sela ve ezan aras� i� yap�lmaz.
-K�rk Per�embe �ama��r y�kayan�n kocas� zengin olur
-Per�embe ve Cuma g�n� �len ki�i iyi birisidir.
-Gece k�l at�lmaz
-Gece �r�mcek a�� al�nmaz

Hayvanlarla �lgili �nanmalar

-Kara kedi g�rmek u�ursuzluktur
-Evde g�vercin beslenirse hane halk� fakirle�ir
-Hayvanlar aniden ba�r��rsa deprem olur
-Kimin evinin tepesinde bayku� �terse o evden biri �l�r
-Gece k�pek ba��n� �ne e�ip ulursa, o �evreden cenaze ��kar, yukar� do�ru ulursa allahtan k�smet ister
-Kara kedi g�rmek u�ursuzluktur
-Evin giri� kap�s�nda at nal� veya geyik ba�� as�l�rsa u�ur getirir
-G�nd�z evin kap�s�na do�ru horoz �terse misafir gelir
-Romatizma olan biri kirpi eti yerse a�r�lar�ndan kurtulur

Bitkilerle �lgili �nanmalar

-Zakkum �i�e�inin evde yeti�tirilmesi u�ursuzluktur
-S��t a�ac� yeti�tirmek iyidir
-Kiraz yenirse kan sulan�r
-K��k �ocu�a �icek koklatmak iyi de�ildir

Di�er �nanmalar

-Burnu ka��nan ki�inin evine misafir gelir
-Aya��n�n alt� ka��nan yola gider
-Gece camdan su d�k�lmez
-�� ama��rlar�ndan birini ters giyeni b�y� tutmaz
-K�na gecesi gelinin arkada�lar� gelinin ayakkab�s�n�n alt�na isimlerini yazarlar, kimin ismi daha �abuk silinirse o daha �abuk evlenir.

ATAS�ZLER�

-Davulun sesi uzaktan ho� gelir
-Su akarken k�p�n� doldurur
-T�rna��n varsa ka��n, yoksa d��n
-Kurt kocay�nca k�pe�in maskaras� olur
-Kedi gidince fare bey olur
-Yenice elek duvarda gerek
-K�t� kom�u insan� mal sahibi yapar
-��ini k�� tut, yaz tutarsa baht�na
-Ar� kahr�n� �ekmeyen bal�n kadrini ne bilir
-N��ad�rs�z kalay tutmaz

EFTEN� G�L� S�YLENCES�

D�zce ve �evresinde irili ufakl� �ok say�da g�l bulunmaktad�r. Bunlardan Efteni G�l�'n�n olu�umu, bir s�ylenceye konu olmu�tur. Efteni G�l�'ne Melen G�l�'de denir. S�ylenceye g�re; g�l�n bulundu�u yerde �nceleri bir k�y varm��, H�z�r Aleyhisselam�n yolu bu k�ye d��er. Evlerden birisinin kap�s�n� �alar, bir par�a ekmek ister. Kap�y� a�an kad�n "yok" diyerek ekme�i vermez. �ald�� b�r kap�lardan da ayn� yan�t� al�r.

H�z�r, k�yden ayr�l�rken "allah bu k�y� suya garketsin" diye ilenir. Zamanla k�y sular alt�nda kal�r, Efteni G�l� olu�ur.

HALK M�Z��

D�zce ve Ak�akoca'da Do�u Karadeniz'den g�� edip buraya yerle�en halk aras�nda kemen�e, tulum, gibi sazlara da rastlanmaktad�r. K�na gecelerinde; y�rede nara denilen darbuka �al�n�r, k�na manileri s�ylenir. Bunlar�n d��nda y�rede Karadeniz kemen�esi, davul, tef, nara, (d�mbelek) ka��k, zil akordeon ve m�z�ka'da �al�nmaktad�r.

GELENEKSEL OYUNLAR

�lde Azeri, �erkez oyunlar� ile Ak�akoca y�resinde horonlar g�ze �arpmaktad�r. Ak�akoca'da g�r�len horonlar�n b�y�k bir b�l�m� Rize, Hem�in, Hopa y�relerinde oynananlard�r. Bunlar�n baz�landa G�rc� �zelli�i de g�r�l�r. Azeri oyunlar�nda ba�ta �eyh �amil olmak �zere genellikle Kars y�resinde oynanan oyunlara rastlanmaktad�r.Oyunlara t�r�ne g�re; ba�lama, kaval, davul, kemen�e, tulum, m�z�ka ve zurna e�lik eder.

Y�remiz halk� ya�ay�� bak�m�ndan nas�l bir mozai�i and�r�yorsa halk oyunlar� y�n�nden de b�yledir.

Y�renin kendine has bir oyunu yoktur. D��nlerde ��ng�rdakl� def, m�z�ka, akordeon, kemen�e ve ba�lama e�li�inde y�resel t�rk�ler s�ylenir. �iftetelli, ��ayak, rinna, abhaz oyunlar� oynan�r. D��nlerde �e�itli �enliklere de yer verilir. At yar��lar�, ya�l� g�re�ler, �engi ve k��ekler gelen davetlileri kar��larlar. D��n gecelerinde muhabbet tertiplenir, gen�ler ge� saatlere kadar muhabbete devam ederler. �erkez ve abaza muhabbetlerinde 'cap�u' denilen me�hur oyunlar� oynan�r. Ayakta duran gen� kimin eline vurmu�sa ayakta o kal�r, di�erleri oturur. Oyun b�ylece devam eder. Muhabbet esnas�nda en b�y�k kimse onun izni al�nmadan odadan ��k�lmaz.

YEMEK �E��TLER�M�Z

Y�renin kendine has yemekleri mevcuttur. Arnavutlar�n Arnavut b�re�i, Tatarlar�n ��l b�re�i, g�bete ve mant�s�, Muhac�rlar�n katlama, sar� burma ve su b�re�i, Bo�naklar�n Bo�nak tatl�s�, yerli T�rklerin g�zleme ve h��melisi, tavuklu ke�ke�i, G�rc�lerin lepsi, �erkez ve Abazalar�n mamursa, �erkez tavu�u ve halujlar� me�hurdur.

KIYAFETLER

D�zce k�ylerinde k�yafet farkl�l�klar� g�r�lmektedir. Bir k�yde Karadeniz'de oldu�u gibi pe�tamal, y�n ku�ak, �orap ve lasti�i olan k�yl�m�z; di�er bir k�yde �alvar� ve feracesiyle de�i�ik giysi sunmaktad�r. ��lemeli cepkenler, pembe �alvarlar, i�ne oyal� yemeniler, tel k�rmal� �rt�ler, dokuma �nl�kler, heybeler maddi k�lt�r unsurlar�m�zdand�r.

EL SANATLARI

D�zce'de oymac�l�k, demircilik, hal� ve kilim dokumac�l�� el sanatlar�m�z� olu�turmaktad�r.

T�RK�LER�M�Z

Geline k�na yak�l�rken s�ylenir.
Aya��na giymi� nurdan lalini
Kimse bilmez bunun halini
Gelin gelin Asiye gelin
Gelin dostlar bize varal�m
Hadi halimizce gelin alal�m
G�kte y�ld�z be�y�zelli
Eli aya�� k�nal�, ba�� telli
Gelin oldu�u �imdi belli
Gel anam gel ben garip oldum
Ellerin i�inde mah�up oldum
Anneler d�ver hurma ile
Eller d�ver yarma ile
Gel anam gel ben garip oldum
Ellerin i�inde mah�up oldum

K�na m� yakt�n eline emine
Gelin mi gideceksin elin evine
Evimiz �ss�z kald� koca bak�rlar susuz kald�

Aya��nda �oraplar A boydarl�k boydarl�k
Kapkara zeytin gibi Yel vurur sallan�rs�n
Beni b�rak�p gittin Koma beni kalbura
Anas�z yetim gibi Gece r�yalan�rs�n

Bu�day� bi�ece�im Dik a�a�u oturiyir
Var elimle �i�e�um Doru�un budaklar�
Ge�medi benden yarim Bal olmu�ta akayir
Ben nas�l ge�ece�um Yarimin dudaklar�