T.C. D�zce Valili�i Web Sitesi

�L GEL��ME PLANLAMASININ �NEM�

�ller, �lke co�rafyas�n�n temel idari b�l�mlenmesini ve kamu y�netiminde temel bir alt sistemi olu�turmaktad�r. �ller, �lkelerin ulusal, ekonomik ve toplumsal kalk�nmas�nda, b�lgesel geli�mi�lik farklar�n�n giderilmesinde ve kalk�nman�n �lke d�zeyinde dengeli ve e�it bir bi�imde sa�lanmas�nda da temel bir birim olma �zelli�ine sahiptir. Planl� ulusal kalk�nman�n mekan boyutunun en �nemli y�netsel boyutunu iller olu�turmaktad�r. �l Geli�me Planlamas�n�n, b�lgesel geli�me stratejilerinin ilk hareket noktas� oldu�u, �te yandan il i�inde yer alan yerel y�netimlerin planlama �al��malar�n�n b�t�nle�tirilmesi a��s�ndan da gerekli bir basamak oldu�u s�ylenebilir.
D�nyadaki, ge�mi�i 1970'li y�llara dayanan, k�resel ve b�lgesel nitelikteki geli�meleri ��yle �zetlemek m�mk�nd�r:
" Bilgisayar ve ileti�im teknolojilerindeki h�zl� geli�meler, bilginin �ok d��k maliyetlerle uzun mesafeler boyunca kolay ve h�zl� bi�imde iletilebilmesine olanak vermektedir. Bilgiye dayal� �retim, verimlili�in s�rekli ve y�ksek bir h�zda artmas�na yol a�maktad�r. Bir taraftan, �retim h�zla uluslararas� nitelik kazan�rken di�er taraftan �retim s�re�leri b�l�nmekte ve b�y�k k�sm� ulus �st� �irketlerin denetiminde olan �retimin �e�itli a�amalar� farkl� co�rafyalarda ger�ekle�ebilmektedir. �irketler aras�ndaki rekabet, �retimin merkez d��nda alanlara da��lmas�na yol a�maktad�r. Eski sanayi b�lgeleri h�zla gerilemekte, durgunluk i�ine girmektedir. Buna kar��n k��k �l�ekli i�letmeler �eklinde �rg�tlenmi�, yerel giri�imcilik �zellikleri olan "yeni sanayi b�lgeleri" ortaya ��kmaktad�r. Bu nedenle b�lgelerin ve kentlerin �nemi artm��t�r.
" D�� ticarette serbestle�me ile birlikte mal ve hizmet hareketleri h�zlan�rken, finans piyasalar�n�n ileri d�zeyde serbestle�mesi sermaye hareketlerine ola�an�st� h�z kazand�rm��t�r. Sermaye hareketlerinin kontrol ve y�netimi belirli d�nya kentlerinden yap�lmaktad�r. Dolay�s�yla, kentler aras�nda uluslararas� sermayeyi �ekme yar�� ba�lam�� ve giri�imcilik kapasitesi y�ksek, alt yap�s� geli�mi�, s�nai ve ticari hizmetler a��na sahip olan kentler "D�nya kentleri" olarak ortaya ��kmaya ba�lam��lard�r.
" K�reselle�menin h�z kazand�� g�n�m�zde, �lkeler aras�nda oldu�u kadar, �lkelerin kendi i�inde, b�lgeler aras�nda ve kentlerin kendi aralar�nda gelir ve refah fark� giderek a��lmakta, e�itsizlikler b�y�mektedir. Bir tarafta, yeni geli�en b�lgeler ve kentler D�nya ekonomisine entegre olmu� D�nya kentleri olarak ortaya ��karken, di�er taraftan �nemlerini kaybeden, yoksullu�a terkedilmi�, ��ken ve gerileyen b�lgeler ve kentlerin say�s� artmaktad�r. Bu bak�mdan da, b�lgeler ve kentlerin �nemi artm��t�r.
K�saca �zetlenen bu geli�meler, T�rkiye'de de geleneksel b�lge planlamas� anlay��n� de�i�tirmi� ve kentleri odak alan yeni bir b�lge planlamas� anlay��na ge�ilmi�tir. Nitekim, Sekizinci Be� Y�ll�k Kalk�nma Plan�'n�n (2001-2005) B�lgesel Geli�me ile ilgili komisyon raporlar�nda, "Yerel kurumlar�n organizasyonunda, belirli sekt�rlerde uzmanla�m�� ve kendi aralar�nda b�t�nle�meyi ba�arm�� K��k ve Orta Boy ��letmelerin (KOB�) bulundu�u k��k ve orta boy kentlerin d�nya ekonomisinde �nemi artmaktad�r" denilmektedir.
Bu plan metninde, gelir da��l�m� dengesizliklerinin en aza indirilmesi ve b�lgesel geli�menin h�zland�r�lmas� ve e�itsizliklerin azalt�lmas� a��s�ndan b�lge planlar�yla uyumlu il d�zeyinde �l Geli�me Plan �al��malar�n�n (ve bu �al��malara haz�rl�k olmak �zere �l Envanteri ve �l �statistik Raporlar�n�n) ba�lat�laca�� belirtilmektedir.
2001-2005 y�llar� aras�ndaki d�nemi hedef alan bu planda, Yeni Sanayi B�lgelerinin olu�mas�nda �nemli i�lev g�ren Organize Sanayi B�lgelerinin (OSB) ve K��k Sanayi Sitelerinin (KSS) yayg�nla�t�r�lmas�na, ayr�ca buna ilave olarak �rnek Sanayi Siteleri (�SS) uygulamas�na ba�lanaca�� da ifade edildikten sonra, "yat�r�mlarda devlet yard�mlar�n�n belirlenmesinde b�lgelerin sosyo-ekonomik yap� ve potansiyelleri dikkate al�nacakt�r" denilmektedir.
�te yandan; D�nya ekonomisindeki d�n��m ve T�rkiye'nin ko�ullar�, yerel kaynaklar�n ve potansiyellerin �nemini art�rm��, kentleri "yerel akt�rler" olarak �n plana ��karm��t�r. Sekizinci Be� Y�ll�k Kalk�nma Plan� B�lgesel Geli�me �zel �htisas Komisyon Raporunda, y�llar itibariyle geli�mi�lik �zelliklerine bak�larak, T�rkiye'de sanayi oda�� olabilecek iller belirtilmektedir. �l Geli�me Planlamas�, bu nedenle iller i�in ayr� bir �nem arz etmektedir.

D�ZCE �L GEL��ME PLANI HAZIRLIK �ALI�MALARI

T�rkiye'de son elli y�ld�r s�ren h�zl� n�fus art��, sanayile�menin belirli odaklarda ger�ekle�mesi ve k�rsal alandan kentlere do�ru olu�an g��, kentlerde yo�unla�ma meydana getirmi�, yanl�� arazi kullan�m� ve �arp�k yap�la�ma ile kentler plans�z geli�me g�stererek birer sorunlar yuma�� haline gelmi�tir.
"Ye�il D�zce" olarak tan�nan �limiz de �evreyle ve jeolojik yap�yla uyumlu, planl� bir kentle�meyi ger�ekle�tiremeyerek "Beton D�zce"ye d�n��m��; bu sa�l�ks�z geli�menin bedelini 17 A�ustos ve 12 Kas�m depremlerinde a��r faturalarla �demi�tir.
Bolu iline ba�l� bir il�e olan D�zce, 9 Aral�k 1999 tarihinde y�r�rl��e giren "Bir il ve iki il�e kurulmas�" ile ilgili Kanun H�km�nde Kararname ile il olmu� ve il�e, bucak, kasaba ve k�yler D�zce iline ba�lanm��t�r.
12 Kas�m Depreminden g�rd�� zarar D�zce'nin g�rd�� zarardan daha az olmas�na ra�men Bolu, sa�l�kl� kentsel geli�me i�in al�nabilecek yasal, kurumsal ve y�netsel �nlemler �zerinde ciddiyetle �al��maya ba�lam��t�r. Bu b�y�k afet ve D�zce'nin il olarak idari ve ekonomik yap�dan ayr�lmas� ile olu�an sorunlara ��z�mler �retebilmek �zere kamu kurulu�lar�, �zel sekt�r ve sivil toplum kurulu�lar�n�n temsilcilerinin kat�l�m�yla Kent Kurultay� olu�turulmu�tur. Kent Kurultay� Bilim Kurulu, haz�rlad�� 17 Ocak 2000 tarihli "12 Kas�m Depremi Sonras�nda Bolu �linin De�i�en Sosyo-Ekonomik Durumu ve �lin Stat�s� Sorunu" ve 15 May�s 2000 tarihli "Bolu �linde Deprem Nedeniyle Bozulan Ekonomik, Ticari ve Sosyal Hayat�n Yeniden Tesis Edilebilmesi ��in Kamu Deste�i ve '�zel Stat�' Talebi" ba�l�kl� raporlar� T.C. Ba�bakanl�k Devlet Planlama Te�kilat� M�ste�arl��'na sunmu�tur. M�ste�arl�k, "depremden etkilenen illere �ncelik verilmek suretiyle B�lge Plan� ve Rehabilitasyonu Projesi haz�rl�k �al��malar�n�" ba�latm�� ve Abant �zzet Baysal �niversite'sinin "b�lge ve il d�zeyinde yap�lacak olan planlama �al��malar�na destek vermesini" istemi�tir. Konu ile ilgili ilk toplant� 3 Ekim 2000 tarihinde Ba�bakanl�k'ta yap�lm��t�r. B�ylece, deprem b�lgesinde yer alan illerden Bolu ve D�zce illeri i�in �l Geli�me Planlamas�n�n yap�lmas� g�ndeme girmi�tir.
Sekizinci Be� Y�ll�k Kalk�nma Plan�n�n B�lge Planlamas� ama�, ilke ve politikalar� �er�evesinde, 15 Kas�m 2000 g�n ve 24231 say�l� (m�kerrer) Resmi Gazete'de yay�mlanarak y�r�rl��e giren 2001 Y�l� Program�nda yer alan "Devlet Planlama Te�kilat� M�ste�arl��'n�n teknik deste�inde mahalli idareler, �niversite i�birli�i ile Bolu ve D�zce illeri i�in �l Geli�me Planlar� haz�rlanacakt�r" h�km� gere�ince D�zce ili geli�me plan� haz�rl�k �al��malar�na ba�lanm��t�r.
Bu ama�la, 12 Ocak 2001 tarihinde Abant �zzet Baysal �niversitesi'nde, T.C. Ba�bakanl�k Devlet Planlama Te�kilat� B�lgesel Geli�me ve Yap�sal Uyum Genel M�d�rl�� ile yap�lan bir toplant�y� takiben, 22 Ocak 2001 tarihinde Ba�bakanl�k'ta, �niversite'den say�n Rekt�r�n ve �al��ma arkada�lar�n�n kat�ld�� bir toplant�da, �l Geli�me Planlamas� �al��malar�na esas olmak �zere, i� tan�m� tasla�� zerinde �al��lm��t�r. �l Geli�me Plan �al��malar� ile, "il kaynaklar�n�n tespiti, rasyonel kullan�m�, mekansal da��l�m�n d�zenlenmesi ve il envanterinin olu�turulmas�, potansiyellerin de�erlendirilerek Bolu ve D�zce illerinin geli�mesinin sa�lanmas�" ama�lanmaktad�r.

D�zce Valili�i'nin, 04/04/2001 tarihli, �l Geli�me Plan� Proje Y�neticilerini, ihtisas komisyonlar�n� ve (kamu kurum ve kurulu�lar�, �zel sekt�r kurulu�lar�, meslek odalar�, sivil toplum �rg�tleri y�neticilerinden olu�an) komisyonlara �ye kurulu�lar� g�steren yaz�s�yla, D�zce ilinde �l Geli�me Plan� �al��malar� ba�lam��t�r. Valili�in bu yaz�s�nda "�l Geli�me Plan� haz�rl�k �al��malar�n�n ilk basama��n� te�kil eden, �l Envanterinin haz�rlanmas� a�amas�, plan b�t�n�nde kullan�lacak temel bilgilerin derlendi�i a�ama olarak �ok b�y�k bir �nem ta��maktad�r" denilmi� ve "toplant�lara muntazaman ve haz�rl�kl� kat�l�m�n", "proje y�neticileri taraf�ndan kurumlara g�nderilen bilgi toplama formlar�n�n do�ru, yans�z, tam olarak doldurulup kontrol edildikten sonra proje y�neticilerine ula�t�r�lmalar�n�n" ve "�limizin gelece�i a��s�ndan b�y�k bir �nem ta��yan D�zce �li Geli�me Plan� haz�rl�k �al��malar�na her t�rl� deste�in verilmesinin" �nemi vurgulanm��t�r.
D�zce �l Geli�me Plan� haz�rl�k �al��malar�nda D�zce Valili�i, D�zce Belediye Ba�kanl��, Abant �zzet Baysal �niversitesi Rekt�rl�� ve D�zce Ticaret ve Sanayi Odas� Ba�kanl�� yer alm��t�r. Planlama �al��malar�nda, Genel Koordinat�r�n g�zetimi alt�nda, projeyi teknik d�zeyde y�r�tecek olan Proje Koordinat�r� ve dokuz adet Proje Y�neticisi g�rev alm��t�r. Proje y�neticilerinin ba�kanl��nda, ilde g�revli kamu kurum ve kurulu�lar� ile sivil toplum �rg�tleri de �l Geli�me Planlama �al��malar�na aktif olarak kat�lm��lard�r.

D�ZCE �L GEL��ME PLANI A�AMALARI

D�zce �l Geli�me Plan�, uzun d�nemde �l'in bir geli�me stratejisi olarak de�erlendirilebilir. Sadece fiziksel bir plan (arazi kullan�m, yap�la�ma vb.) olarak de�il, sosyal, ekonomik ve teknik altyap� sekt�rlerini de i�ine alan sekt�rel geli�me plan� olarak alg�lanmal�d�r. �l Geli�me Plan� ulusal kalk�nma hedef ve stratejileri ile oldu�u kadar b�lgesel kalk�nma hedef ve stratejileri ile de uyum i�inde olacakt�r.
D�zce �l Geli�me Plan� �� a�amada haz�rlanmaktad�r.
" �lk a�amada, �l'in ekonomik, sosyal, be�eri ve do�al kaynaklar�n� ve potansiyellerini belirlemek y�n�nde, il ve il�e baz�nda, mevcut durum analizi yap�lacakt�r. Bu a�amada �l Geli�me Plan�na veri olu�turmak �zere �l'in ekonomik, sosyal �evresel ve mekansal g�stergeleri incelenecek ve �l'in geli�me plan, program ve stratejilerinde kullan�lmak �zere �l Envanteri olu�turulacakt�r.
" �kinci a�amada, mevcut durum analizinden elde edilen sonu�lar ile �lke ve d�nyadaki geli�meler dikkate al�narak �l'in kalk�nmas�na bir ivme kazand�racak ve s�rd�r�lebilir geli�mesini sa�layacak strateji ve politikalar belirlenecektir. Geli�tirilen strateji ve politikalar �er�evesinde birbirine alternatif olan geli�me senaryolar� haz�rlanacakt�r. Bu senaryolar �l'in demografik, sosyo-ekonomik, �evresel ve mekansal geli�mesine ili�kin farkl� varsay�m ve yakla��mlar� yans�tan ve olas� olumsuz etkileri s�n�rlayan �al��malar olacakt�r. Gerek se�ilecek senaryolar gerekse geli�tirilen strateji ve politikalar merkezi ve yerel y�netimlerce benimsenecek ve uygulanabilecek nitelikte olacakt�r.
" ��nc� a�amada, geli�me stratejileri ve senaryolar�n� esas alan �l Geli�me Plan� olu�turulacakt�r. Bu planda;
D�zce'nin, T�rkiye'nin sosyo-ekonomik yap�s�ndaki yeri ara�t�r�lacak ve makro d�zeyde geli�me sorunlar� g�z�n�ne al�narak, �l'in potansiyelleri belirlenecektir,
�nsan ve do�al kaynaklar� g�z�n�nde bulundurularak, D�zce'nin kar��la�t�rmal� �st�nl��ne sahip oldu�u alanlarda (turizm, tar�m, vb.) geli�tirilmesi gerekli faaliyetler belirlenecektir,
�l'in ticari ve ekonomik potansiyeli g�z�n�ne al�narak, sekt�rel katma de�er, kentsel ve k�rsal n�fus ve i�g�c� tahminleri, ki�i ba��na GSYH, s�nai ve tar�msal yap� vb. sekt�rel analizler yap�lacakt�r,
Mekansal a��dan arazi kullan�m�, kentsel ta��ma kapasitesi, yerle�me ve ula��m d�zeni vb. analizlere ba�l� olarak, �l'de geli�me potansiyeli g�steren geli�me alanlar� ile arazi kullan�m kararlar� belirlenecektir,
�zel ve kamu sekt�r�n�n �ncelikle yapmas� gereken yat�r�m konular� tespit edilecek ve yat�r�m programlar� haz�rlanacak, �l'in insan kaynaklar�n� geli�tirilmesi i�in programlar �nerilecek ve �l'deki kaynaklar�n yetmedi�i durumda devlet deste�i ve yard�m� talep edilecektir,
�l Geli�me Plan�n�n etkili bi�imde uygulanabilmesi i�in gerekli olan yasal, kurumsal ve y�netsel d�zenleme �nerileri belirlenecektir.
G�r�ld�� gibi, �l Geli�me Planlamas� �ok y�nl� ve geni� kapsaml� bir �al��mad�r. �l planlamas� bilgiye dayal�d�r. Bu bilginin g�venilir ve kullan�labilir olmas� gerekir.
D�zce'nin gecikmi� olan ve 1999 y�l�nda ya�anan depremler nedeniyle daha da �nem kazanan kalk�nmas�n� ger�ekle�tirmesi ve kalk�nmay� merkezden �evre il�elere yaymas� �l Geli�me Plan� ile m�mk�n olacakt�r. Aral�k 2002 itibariyle plan �al��malar�nda son a�amaya gelinmi�tir. �lk tasla�� teslim edilen raporlar �zerinde d�zeltmeler yap�lmaktad�r. Projelerdeki eksiklikler giderildikten sonra D�zce �l Geli�me Plan� DPT'ye sunulacakt�r. DPT'nin inceleme ve onay�ndan sonra D�zce �l Geli�me Plan� tamamlanm�� olacak ve bask�s� ger�ekle�tirilecektir.

�HT�SAS KOM�SYONLARI VE B�R�M TEMS�LC�LER�

Proje Koordinat�r� (Do�.Dr. Funda Sivrikaya �erifo�lu / A�B�-��BF)

Proje Y�neticileri

Proje 1 - N�fus Yap�s� ve �stihdam
(Prof.Dr.Mahir Ulusoy / ��BF)

Proje 2 - Gelir Da��l�m� ve Fiyatlar
(Yrd.Do�.Dr. Ramazan Sar� / ��BF)

Proje 3 - �nsan Kaynaklar�: E�itim, K�lt�r ve Sa�l�k
(Prof.Dr. Ali G�ler / EF; Yrd.Do�.Dr. Memduh Ceylan / TEF;
Yrd.Do�.Dr. Nuray Ye�ildal / TF; Yrd.Do�.Dr. Atilla Senih Mayda / TF)

Proje 4 - Teknik Altyap�: Ula��m, Haberle�me ve Enerji
(Yrd.Do�.Dr. Elif Y�cet�rk / ��BF)

Proje 5 - Tar�m
(Yrd.Do�.Dr. Bahad�r Ayd�n / ��BF; ��r.G�r. Fevzi Engin / ��BF)

Proje 6 - Sanayi
(Prof.Dr. U�ur Eser / ��BF; Do�.Dr. Funda Sivrikaya-�erifo�lu / ��BF)

Proje 7 - Hizmetler
(Do�.Dr.Nevzat Yosmao�lu / ��BF)

Proje 8 - Y�netsel ve Kurumsal Yap�
(Yrd.Do�.Dr. M. Kemal �ke / ��BF)

Proje 9 - �evre ve Mekansal Geli�me
(Prof.Dr.Yusuf Tatar / BMYO; Do�.Dr. Refik Karag�l / Orm.Fak.)

Co�rafi Bilgi Sistemleri(CBS) nedir?

Co�rafi Bilgi Sistemleri(CBS) ingilizce Geographical Information Systems (GIS) ifadesinin T�rk�e'ye �evrilmi� hali olup, kullan�c�lar�n �ok farkl� disiplinlerden olmas� nedeniyle, bu kavram da de�i�ik �ekillerde tan�mlanmaktad�r. �zellikle CBS'nin d�nyada konumsal bilgi ile ilgilenen ki�i, kurum ve kurulu�lar aras�nda geni� bir merak uyand�rmas�, geli�melerdeki h�zl� de�i�iklikler, �zellikle ticari beklentiler, farkl� uygulama ve fikirler, CBS'nin standart bir tan�m�n�n yap�lmas�na hen�z izin vermemi�tir.

Co�rafi Bilgi Sistemi i�in bir tan�m yapmak gerekirse yery�z�nde mevcut olan her t�rl� veriyi haritalamaya ve analiz etmeye yarayan bilgisayar destekli bir sistemdir diyebiliriz. CBS sorgulama, g�r�nt�leme, istatiki ve co�rafi analiz gibi ortak veri taban� i�lemlerini tek bir �at� alt�nda toplar. Bu �zelli�i CBS'yi di�er bilgi sistemlerinden ay�r�r ve sonu�lar� tahmin etme, olaylar� a��klama, �zel ve genel isteklere cevap vermesi ile �nemli hale getirir. Bu nedenle CBS savunmadan sa�l��a, belediyecilikten emlak��l��a, e�itimden turizme kadar hayat�m�z�n hemen her alan�nda kullan�lmaktad�r.

Co�rafi Bilgi Sistemleri Bile�enleri

CBS'nin be� tane ana bile�eni vard�r. Bunlar donan�m, yaz�l�m, veri, inasanlar ve metotlard�r.

a) Donan�m(Hardware)

CBS'nin i�lemesini m�mk�n k�lan bilgisayar ve buna ba�l� olan �r�nlerin b�t�n� donan�m(hardware) olarak adland�r�l�r. B�t�n sistem i�erisinde en �nemli g�z�ken bilgisayar yan�nda yan donan�mlara ihtiya� vard�r.

�rne�in yaz�c�(printer), �izici(plotter), taray�c�(scanner), veri kay�t �niteleri(data collector), gibi cihazlar bilgi teknolojisi ara�lar� olarak CBS i�in �nemli say�labilecek donan�mlard�r. Bug�n bir �ok CBS yaz�l�m� farkl� donan�mlar �zerinde �al��maktad�r. Merkezile�tirilmi� bilgisayar sistemlerinden masa�st� bilgisayarlara, ki�isel bilgisayarlardan a�(network) donan�ml� bilgisayar sitemlerine kadar bir�ok de�i�ik donan�mlar mevcuttur.

b) Yaz�l�m(Software)

Yaz�l�m di�er bir de�i�le bilgisayarda �al��abilen program co�rafik bilgileri depolamak, analiz etmek ve g�r�nt�leyebilmek i�in ihtiya� ve fonksiyonlar� kullan�c�ya sa�lamak �zere, y�ksek d�zeyli programlama dilleriyle ger�ekle�tirilen algoritmalard�r. Yaz�l�mlar�n pek �o�unun ticari ama�l� firmalarca geli�tirilip �retilmesi yan�nda �niversite ve benzeri ara�t�rma kurumlar�nca da e�itim ve ara�t�rmaya y�nelik geli�tirilmi� yaz�l�mlar mevcuttur. En geli�mi� CBS yaz�l�mlar� olarak Arc/Info, Intergraph, MapInfo, SmallWorld vb. g�sterilebilir..

c) Veri(Data)

CBS'nin en �nemli bile�enlerinden biri de "veri" dir. Grafik yap�daki co�rafik veriler ile tan�mlay�c� nitelikteki �znitelik veya tablo verileri gerekli kaynaklardan toplanabilece�i gibi, piyasada bulunan haz�r verilerde sat�n al�nabilir.

Veri, uzmanlarca CBS i�in temel ��e olarak kabul edilirken, elde edilmesi en zor bile�en olarak da g�r�lmektedir. Veri kaynaklar�n�n da��n�kl��, �oklu�u ve farkl� yap�larda olmalar� verilerin toplanmas� i�in b�y�k zaman ve maliyet gerektirmektedir. Nitekim CBS'ye y�nelik kurulmas� tasarlanan bir sistem i�in harcanacak zaman ve maliyetin yakla��k %50 den fazlas� veri toplamak i�in gerekmektedir.

d) �nsanlar(People)

CBS teknolojisi insanlar olmadan s�n�rl� bir yap�da olurdu. ��nk� insanlar ger�ek d�nyada problemleri uygulamak �zere gerekli sistemleri y�netir ve geli�me planlar� haz�rlar. CBS kullan�c�lar�, sistemleri tasarlayan ve koruyan uzman teknisyenlerden g�nl�k i�lerindeki performanslar�n� artt�rmak i�in bu sistemleri kullanan ki�ilerden olu�an geni� bir kitledir. Dolay�s�yla co�rafi bilgi sistemlerinde insanlar�n istekleri ve yine insanlar�n bu istekleri kar��lamalar� gibi bir s�re� ya�an�r. Bu s�recin i�inde en �nemli fakt�r ise insand�r.

e) Metotlar(methods)

Ba�ar�l� bir CBS, �ok iyi tasarlanm�� plan ve i� kurallar�na g�re i�ler. Bu t�r i�levler her kuruma �zg� model ve uygulamalar �eklindedir. CBS'nin kurumlar i�erisindeki birimler veya kurumlar aras�ndaki konumsal bilgi ak��n�n verimli bir �ekilde sa�lanabilmesi i�in gerekli kurallar�n yani metotlar�n geli�tirilerek uygulan�yor olmas� gerekir. Konuma dayal� verilerin elde edilerek kullan�c� talebine g�re �retilmesi ve sunulmas� mutlaka belli standartlar yani kurallar �er�evesinde ger�ekle�ir. Genellikle standartlar�n tespiti �eklinde olan bu uygulamalar bir bak�ma kurumun yap�sal organizasyonu ile do�rudan ilgilidir. Bu ama�la yasal d�zenlemelere gidilerek gerekli y�netmelikler haz�rlanarak ilkeler tespit edilir.

Co�rafi Bilgi Sistemleri Uygulama Alanlar�

�evre Y�netimi: �evre d�zeni planlar�, �evre koruma alanlar�, �ed raporu haz�rlama, g�ller, g�letler, sulak alanlar�n tespiti, �evresel izleme, hava ve g�r�lt� kirlili�i, k�y� y�netimi, meteoroloji, hidroloji .

Do�al Kaynak Y�netimi: Arazi yap�s�, su kaynaklar�, akarsular, havza analizleri, yabani hayat, yeralt� ve yer�st� do�al kaynak y�netimi, madenler, petrol kaynaklar�.

M�lkiyet-�dari Y�netim: Tapu-Kadastro, vergilendirme, se�men tespiti, n�fus, kentler, beldeler, k�y� s�n�rlar�, idari s�n�rlar, tapu bilgileri, m�cavir alan d��nda kalan alanlar, uygulama imar planlar�.

Bay�nd�rl�k Hizmetleri: �mar faaliyetleri, otoyollar, devlet yollar�, demir yollar� �n et�tleri, deprem zonlar�, afet y�netimi, bina hasar tespitleri, binalar�n cinslerine g�re da��l�mlar�, b�lgesel kalk�nma planlar�.

E�itim: Ara�t�rma-�nceleme, e�itim kurumlar�n�n kapasiteleri ve b�lgesel da��l�mlar�, okuma-yazma oranlar�, ��renci ve e�itmen say�lar�, planlama.

Sa�l�k Y�netimi: Sa�l�k-co�rafya ili�kisi, sa�l�k birimlerinin da��l�m�, personel y�netimi, hastane vb birimlerin kapasiteleri, b�lgesel hastal�k analizleri, sa�l�k tarama faaliyetleri, ambulans hizmetleri.
Ula��m Planlamas�: Kara, hava, deniz ula��m a�lar�, do�al gaz boru hatlar� ileti�im istasyonlar�, yer se�imi, enerji nakil hatlar�, ula��m haritalar�.

Belediye Faaliyetleri: Kentsel faaliyetler, imar, emlak vergisi toplama, imar d�zenlemeleri, �evre, park bah�eler, fen i�leri, su-kanalizasyon-do�al gaz tesis i�leri, TV kablolama, uygulama imar planlar�, naz�m imar planlar�, halihaz�r haritalar, altyap�, ula�t�rma plan� toplu ta��mac�l�k, belediye yollar� ve tesisleri.

Turizm: Turizm b�lgeleri alanlar� ve merkezleri, Turizm ama�l� uygulama imar planlar�, turizm tesisleri, kapasiteleri, arkeoloji �al��malar�.

Orman ve Tar�m: E�im-Bak� hesaplar�, orman haritalar�, orman s�n�rlar�, orman yollar�, peyzaj planlamas�, milli parklar, orman kadastrosu, arazi �rt�s�, toprak haritalar�.

Ticaret ve Sanayi: Sanayi alanlar�, organize sanayi b�lgeleri, serbest b�lgeler, bankac�l�k, pazarlama, sigorta ve risk y�netimi, abone, adres y�netimi.

Savunma ve G�venlik: Askeri tesisler, tatbikat ve at�� alanlar�, yasak b�lgeler, sivil savunma, emniyet, su� analizleri, su� haritalar�, ara� takibi, trafik sistemleri,acil durum.

Co�rafi Bilgi Sistemi ve �leti�im Hizmetleri

1999 y�l�nda T�rkiye'de ya�anan iki b�y�k deprem sonras� norma hayata d�n�� al��malar� s�ras�nda ya�ananlar afete m�dahale g�ncel bilgi (ileti�im) y�netimi sistemlerinin (CBS) ya�amsal �neme sahip oldu�unu g�stermi�tir.

Kad�n ve �ocuklara y�nelik programlar�n ilk a�amalar�nda saha verileri d�zenlenmi� ve elektronik tablolar ve veri tabanlar� �zerinde analiz edilmi�tir. Ancak verilerin hacmi art�p, s�n�fland�r�lmalar� karma��k hale geldik�e, planlama, programlama ve denetleme s�re�lerini kolayla�t�rmak i�in daha geli�mi� bir sisteme gereksinim oldu�u g�r�lm��t�r.

Co�rafi Bilgi Sistemi (CBS) bu sorunu b�y�k �l��de ��z�mlemi�tir. G�ncel ileti�im sistemi (CBS) b�y�k veri tabanlar�n� y�netme ve ayr�ca uydu haritalar� �zerinde d�zenleme �eklinde ikili kapasiteye sahiptir, bu da g�rsel bir organizasyon yap�lmas�na ve farkl� co�rafi b�lgelerdeki �ok �e�itli verilerin daha kolay sergilenmesine izin vermektedir. CBS'nin kuvvetli g�rsel ara�lar�, denetleme, planlama ve y�netim raporlar�n�n kullan�m� bir �ekilde haz�rlanmas�n� sa�lanabilecektir.

Bu bilgiler do�rultusunda UNICEF, 1999 y�l�nda ya�anan iki depremin ard�ndan, deprem b�lgesindeki �� ilde (D�zce, Sakarya ve Yalova) Kriz Y�netim Sistemi olarak Co�rafi Bilgi Sistemleri'nin kurulmas�na ba�lam��t�r. Ama� �l Valiliklerinin planlama ve karar verme s�recinde, teknik kapasitelerini ve y�netimlerini daha iyi hale getirilmesidir. Buna ek olarak, di�er bir ama� da ya�anabilecek herhangi bir do�al felaket nedeniyle kesintiye u�rayabilecek olan hizmetlere daha h�zl� ve kontroll� bir �ekilde ba�layabilmek ve il d�zeyinde kurumlar�n ihtiya�lar�n� kar��lamakt�r. Valiliklerin talepleri do�rultusunda, UNICEF T�rkiye, konuyla ilgili Valiliklere donan�m deste�i temin etmektedir.

D�zce Valili�i Co�rafi Bilgi Sistemleri Merkezi

Yap�lanlar:

o K�y hizmetleri yol haritas�
o Yollar (�l, Devlet ve otoyollar�)
o G�ller, Nehirler ve Dereler
o Yerle�im Alanlar� (�l�eler, Bucaklar, K�yler ve �niteler)
o Orman yollar� (Kriz an�nda kullan�lacak alternatif yollar)
o 3 boyutlu haritalar
o D�zce �linin say�sal e�im haritas�
o Okullar
o Hastaneler ve Sa�l�k Ocaklar�
o Camiler, Fabrikalar
o D�nya Bankas� ve Kal�c� Konut Haritalar�
o Tematik Haritalar (N�fus yo�unlu�u, vb.)
o Kriz Y�netimi Bilgileri
o Kamu kurum ve kurulu�lar� personel bilgileri
o Sivil Savunma Ara�, Malzeme, M�kellef, S��nak, vb. bilgileri
o �l Envanteri ile ilgili bilgiler
o �l merkezi halihaz�r haritas�
o D�zce ili Jeoloji haritas�
o Arazi kullan�m haritas�
o Erozyon haritas�
o Tar�m arazi s�n�flamas� haritas�

Ama�lar:

-Kriz an�nda, toplanan bilgiler ��nda sa�l�kl� karar verme mekanizmas�n� olu�turmak.

Eldeki veriler, bir afet veya kriz sonras� olu�an veriler ile kar��la�t�r�larak hasar ve zarar tespitlerinin en iyi �ekilde yap�lmas�. Eldeki veriler �zerinde gerekli analizler yap�larak bir kriz sonras�nda nas�l hareket edilece�inin en sa�l�kl� �ekilde tespit edilebilmesi.

-Elde edilen bilgiler analiz edilerek il planlama s�recine katk�da bulunmak.

Mevcut verilerden yararlan�larak yeniden yap�lanma s�recinde bu veriler ��nda yap�lanmay� ger�ekle�tirmek. Tematik haritalar vas�tas� ile herhangi bir hizmet i�in yo�unluk tespitinin yap�lmas�. Bu tespitlerinden sonucunda hizmetlerin e�it yo�unlukta da��l�m�n�n sa�lanmas�

-Elde edilen veri ve haritalar� di�er kurumlarla payla�arak kurumlara destek sa�lamak.

Di�er kurumlarla elde edilen veri ve haritalar� payla�arak kurumlar�n en k�sa zamanda do�ru ve g�ncel bilgiye ula�malar�n� sa�lamak.

-Bilgisayar ortam�na aktar�lan veriler ��nda e-Devlet projesinin temelini olu�turmak.
Kamunun bilgi ve ileti�im teknolojilerinin kullanmas�yla daha ucuz, daha h�zl�, daha verimli ve daha �effaf bir hizmet vermesi olarak tan�mlayabilece�imiz e-devlet projesi i�in elde edilen bilgi ve verileri kullanmak.

Hedefler:

-D�zce merkezdeki t�m yap�lara ait bilgilerin bilgisayar ortam�na aktar�lmas�.

-CBS' nin Bilgi ��lem Merkezi ile desteklenmesi, bu sayede bilgilerin internet ortam�nda payla��ma sunulmas� ve CBS' nin tan�t�m�na katk�da bulunulmas�.

-Veri g�ncellemelerinin kurumlar aras� a� ortam�nda yap�lmas�. Bu sayede verilerin h�zl� ve g�ncel bir �ekilde saklanmas�.

-Kurumlar aras� veri payla��m�n�n a� ortam�nda olmas�. Kurumlar�n veri ve haritalar �zerinde sorgulama analiz ve g�r�nt�leme gibi i�lemleri kendi personeli ile yapabilecek duruma gelmesi.

-Kurumlar�n CBS'den en iyi �ekilde yararlanmas�n�n sa�lanmas�.